De materialentransitie – ook wel de grondstoffentransitie genoemd – draait om het verminderen van onze afhankelijkheid van fossiele grondstoffen. Deze transitie richt zich op een circulaire economie waarin we grondstoffen en producten efficiënter inzetten, met minimale impact op natuurlijke hulpbronnen tijdens productie, gebruik én verwerking.
De materialentransitie is wezenlijk anders dan de energietransitie. Waar het bij energie draait om vervanging, vraagt de materialentransitie om een fundamentele herinrichting van onze economie. En dat maakt het complexer.
Van afval naar waardevolle grondstof
In de circulaire economie moeten we onze waardeketens transformeren. Koolstof en plastics zijn niet langer afvalproducten, maar herbruikbare grondstoffen. De procesindustrie speelt hierin een sleutelrol. Juist deze sector heeft het potentieel om reststromen te benutten en zo een cruciale bijdrage te leveren aan de circulaire economie.
In onze huidige samenleving worden grondstoffen nog grotendeels ingezet voor kortdurend gebruik – waarna ze worden weggegooid. Dit lineaire ‘take-make-waste’-model is niet langer houdbaar. Een circulair gebruik van materialen, water, nutriënten en koolstof, met minimale verspilling, is essentieel om het klimaat te herstellen.
Een systeeminnovatie: samen sluiten we de keten
Een circulaire economie houdt in dat we grondstoffen zo lang mogelijk in gebruik houden en hun maximale waarde benutten. Bij chemische recycling kunnen moleculen opnieuw worden ingezet. Dit vraagt om technologische innovatie op het gebied van productie, hergebruik en recycling – gevoed door hernieuwbare energie. Hiervoor is sectoroverstijgende samenwerking nodig. Alleen samen kunnen we de systeemverandering realiseren.
Onze geïntegreerde aanpak
De energie- en materialentransities zijn onlosmakelijk verbonden. De Sociaal-Economische Raad (SER) adviseert dan ook een integrale aanpak. Ook ISPT kiest bewust voor deze visie. Wij geloven dat Nederland de basis kan leggen voor een circulaire industrie – met economische groei, meer werkgelegenheid en ruimte voor innovatie als resultaat. Binnen onze visie op de drie grote transities lichten we dit verder toe.
Nederland zet actief in op zowel de energie- als materialentransitie, met ISPT als onafhankelijke verbinder in het systeem. Samen gaan we voor een circulaire en CO₂-neutrale industrie in 2050.
ISPT & de materialentransitie
Binnen de procesindustrie onderscheidt ISPT drie technologische oplossingsrichtingen voor een circulaire economie:
- Meer recycling
- Meer gebruik van biogrondstoffen
- Gebruik van afgevangen CO₂ als grondstof
Als onafhankelijk innovatieplatform werkt ISPT samen met bedrijven en kennisinstellingen aan kennisopbouw voor een circulaire, klimaatneutrale industrie in 2050. We bouwen aan vertrouwen, delen expertise en verbinden disciplines.
Van reststroom naar grondstof
In de circulaire economie willen we reststromen omzetten naar grondstoffen en energiedragers. ISPT-projecten richten zich op efficiënt gebruik van energie en hulpbronnen – met de nadruk op het voorkomen, verminderen en recyclen van afval.
Circulariteit van plastics
Plastics moeten we zien als grondstof, niet als afval. Bij ISPT werken we in het Circular Plastics Initiative (CPI) aan industriële schaaloplossingen, gericht op chemische recycling op moleculair niveau. Onze Circular Plastics Roadmap toont hoe we kunnen overstappen van fossiel naar circulair, met minder CO₂-uitstoot als resultaat.
Circulariteit van koolstof
Binnen het programma Circular Carbon ontwikkelen we routes voor hergebruik van koolstof in koolstofintensieve sectoren. We onderzoeken drie alternatieve bronnen: biomassa, CO₂ uit de lucht en gerecyclede koolstof uit afval. Voorbeeld: het project Steel2Chemicals toont hoe CO₂-emissies vermeden kunnen worden via ketensluiting.
Circulariteit van warmte
Warmte is de grootste energieverbruiker in industrieën zoals agrofood, papier en chemie. Met het Heat-programma ontwikkelen we technologieën voor 100% CO₂-vrije industriële warmte. Denk aan hergebruik van restwarmte, diepe geothermie en klimaatneutrale brandstoffen.
Scheidingstechnologieën voor circulariteit
In het programma Separations for Circularity ontwikkelen we efficiënte technieken voor vloeistof- en gasverwerking, zoals membraanscheiding, affiniteitsscheiding en hergebruik van water. Het doel: minimaal 49% CO₂-reductie in 2030 t.o.v. 1990.
Circulariteit van nutriënten
Het Fascinating-programma richt zich op de valorisatie van agrarische reststromen, zoals cellulose en mest, voor chemie of brandstoffen. Samen met de kunstmest- en voedingsmiddelenindustrie bouwen we aan wetenschappelijke onderbouwing voor een circulaire voedselketen.